Wrzątek: zło

6 marca 2026, godz. 18:00 - 21:00

Galeria Sztuki Współczesnej BWA SOKÓŁ

Sztuka
Prelekcja / wykład
Czy zło jest jedynie brakiem dobra, czy może autonomiczną siłą, która kształtuje naszą rzeczywistość? Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu WRZĄTEK, podczas którego wspólnie z zaproszonymi ekspertami spróbujemy rozbić na czynniki pierwsze mechanizmy, które od wieków wystawiają naszą moralność na najcięższą próbę.
Zło jest nieodłączną częścią rzeczywistości zarówno tej ludzkiej jak i nie-ludzkiej. W perspektywie teologicznej i aspekcie moralnym jest ono wynikiem niedoskonałości czy też grzeszności człowieka oraz skutkiem jego wolnej woli. (W tej perspektywie Bóg jest jedynie sprawcą zła przypadkowo – gdyż stwarza jedynie dobro –  a nie sam z siebie). W perspektywie ontologicznej zło –  np. śmierć małego dziecka –  jest wynikiem jakiegoś braku czy defektu. (Często rozpatrywane jako rodzaj nieporządku staje się, jak pisze Gabriel Marcel, jedynie problemem a nie tajemnicą, którą jest naprawdę). W wymiarze egzystencjalnym objawia się ono w działaniu i wiąże się z bólem i cierpieniem, manifestując jednocześnie bezradność rozumu. (W tym wypadku trudno być jedynie obserwatorem zewnętrznym, gdyż nie jest się w stanie oddzielić zła od siebie). Zło jest nie tylko doświadczane i przeżywane bezpośrednio, lecz także portretowane na wiele sposobów w sztuce, która za pomocą obrazów – plastycznych i literackich – próbuje uchwycić jego istotę. Zło dzieje się jednak przede wszystkim między realnymi ludźmi, a jedną z jego manifestacji jest dehumanizacja człowieka, którą obserwujemy w życiu społecznym i politycznym.

Uczestnikami dyskusji będą:


ks. prof. dr hab. Aleksander Posacki, SJ - dr filozofii (Gregoriana, Rzym), dr hab. teologii (Katolicki Uniwersytet Lubelski), kapłan katolicki, jezuita, misjonarz, kulturolog i sektolog (znawca problematyki sekt i nowych ruchów religijnych). Wykładał m.in. w Akademii Ignatia­num w Krakowie (obecnie Uniwersytet) oraz w Wyższym Seminarium Duchownym w Karagandzie (Kazachstan). Współ­pracował z wieloma Uniwersytetami kazachskimi w tym z Narodową Akademią Nauk w Ałmaty. Współpracuje z polskimi uczelniami: Uniwersytet Ignatianum (Kraków), KUL (Lublin), Uniwersytet Papieski JP II (Kraków) i Polską Akademią Umiejętności PAU (Kraków), gdzie jest członkiem Komisji Naukowej Kultury Słowian. Jest także współzałożycielem i członkiem Krakowskiego Instytutu Logoterapii (według V. E. Frankla).
Najnowsza publikacja: A. Posacki SJ, K. Homa SJ, „Błogosławiony Arcybiskup Edward Profittlich. Męczennik totalitaryzmu sowieckiego”, Wyd. von Borowiecky, Radzymin-Warszawa 2025.

prof. dr hab. Artur Grabowski - 
poeta, dramatopisarz, eseista i badacz literatury. Jest profesorem na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie wykłada literaturę nowoczesną, teatr oraz filozofię. Jako stypendysta Fundacji Fulbrighta wykładał na uniwersytetach w Chicago, Seattle i Buffalo. W swojej pracy naukowej i eseistycznej (m.in. w tomie Co myślą wiersze) zajmuje się związkami literatury z filozofią i antropologią. Jest autorem licznych tomów poetyckich i dramatów, w których często podejmuje tematykę egzystencjalną i etyczną, co czyni go kluczowym głosem w dyskusji o naturze zła.

dr Paweł Ścigaj
 - adiunkt w Zakładzie Teorii i Metodologii Polityki w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prowadzi badania w zakresie wrogości międzygrupowej i konfliktów politycznych ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów dehumanizacji. Autor książki „Odsłony dehumanizacji. Studia nad odczłowieczaniem, tom 1” wydanej w 2025 roku oraz kilkudziesięciu praz z zakresu teorii polityki, psychologii polityki i metodologii badań społecznych.

Spotkanie poprowadzi:
dr hab. Dariusz Juruś, prof. UJ - absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego (filozofia) i Politechniki Krakowskiej (architektura), stypendysta uniwersytetów w Bochum, Heidelbergu i Oxfordzie. Zajmuje się filozofią polityki, a także etyką i estetyką. Jest autorem ponad 60 publikacji, w tym monografii „W poszukiwaniu podstaw libertarianizmu” oraz „Filozoficzne koncepcje własności. Od Platona do Marksa”. Pracuje w Instytucie Studiów Międzykulturowych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Członek Rady Programowej Galerii Sztuki Współczesnej BWA SOKÓŁ w Nowym Sączu.