Wrzątek: O czym jest architektura?
27 listopada 2026, godz. 18:00 - 20:30
Galeria Sztuki Współczesnej BWA SOKÓŁ
Czy architektura to tylko budynki, czy sposób myślenia o świecie? Na najbliższym WRZĄTKU (27 listopada), bierzemy na warsztat temat „O czym jest architektura?” i otwieramy dyskusję, w której każdy głos się liczy.
Witruwiusz, żyjący w I w.p.n.e. autor pierwszego traktatu o architekturze (O architekturze ksiąg dziesięć), twierdził, że składają się na nią: trwałość, celowość i piękno (firmitas, utilitas, venustas). Leon Battista Alberti, piętnastowieczny architekt i myśliciel, podkreślał wartość piękna i ozdoby jako najważniejszych cech architektury. John Ruskin twierdził, że „architektura nie jest niczym innym, jak ornamentem dodanym do budynku”. W podobnym duchu wypowiadał się George Gilbert Scott, który utrzymywał, że „architektura, w odróżnieniu od zwykłego budownictwa, jest dekoracją konstrukcji”. Edwin Lutyens dodawał, że „architektura zaczyna się tam, gdzie kończy się funkcja”. Le Corbusier pisał, że „architektura to przemyślana, bezbłędna, wspaniała gra brył w świetle”. Dla Charlesa Jencksa architektura stanowiła kod, którym architekt porozumiewał się z odbiorcą, a dla Roberta Venturiego, podobnie jak dla Wolfganga Welscha, była raczej „urzeczywistnieniem trudno dostępnej jedności w złożoności, aniżeli łatwą do reprezentowania jednolitością kosztem wyeliminowania różnorodności”. Na wyżyny, jak się zdaje, wzniósł architekturę Juhani Pallasmaa, który uważał, że „architektura jest rodzajem egzystencjalnego i metafizycznego filozofowania za pomocą przestrzeni, struktury, materii, grawitacji i światła”. O czym jest więc architektura?
Prelegenci:
dr hab. inż. arch. Piotr Winskowski, prof. PK – architekt, badacz oraz teoretyk architektury i sztuki. Profesor uczelni na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, gdzie kieruje Zespołem Architektury Współczesnego Regionalizmu.
Jego zainteresowania naukowe i dydaktyczne koncentrują się wokół teorii oraz filozofii architektury, krytyki architektonicznej, a także uwarunkowań kulturowych i społecznych przestrzeni. Wykłada na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (Wydziały Malarstwa i Rzeźby). Współpracował z Uniwersytetem Jagiellońskim (m.in. na kierunku Kulturoznawstwo Międzynarodowe i w Podyplomowym Studium Kuratorskim).
Jest autorem i współautorem publikacji naukowych oraz monografii z zakresu teorii i historii architektury (m.in. Modernizm przebudowany, Uwarunkowania kulturowe architektury wobec przemian cywilizacyjnych końca XX wieku czy Między przestrzenią a koncepcją przestrzeni). Stały współpracownik czasopism i wydawnictw poświęconych krytyce architektonicznej i kulturze przestrzeni.
dr inż. arch. Marta A. Urbańska, prof. PK – architekt, historyk architektury oraz krytyk. Pracuje jako profesor na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, a także wykłada za granicą.
Jest autorką i redaktorką licznych publikacji oraz przekładów literatury architektonicznej, jak również jurorką w licznych konkursach. Działa w Stowarzyszeniu Architektów Polskich (SARP), gdzie m.in. w latach 2015–2021 pełniła funkcję komisarza Międzynarodowych Biennale Architektury w Krakowie, a w latach 2015–2019 była pełnomocnikiem ZG SARP ds. dziedzictwa historycznego. Jest członkiem Izby Architektów RP oraz Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa.
Należy do grona niezależnych ekspertów nominujących do Nagrody Unii Europejskiej w dziedzinie architektury współczesnej (EUmies Awards / Fundacja Miesa van der Rohe). Jest laureatką licznych odznaczeń państwowych i zawodowych.
dr inż. arch. Marcin Gierbienis – urodził się w Hrubieszowie. Doświadczenie zawodowe zdobywał w krakowskich pracowniach architektonicznych KKM Kozień Architekci oraz DDJM. Od 2016 roku wraz z Damianem Poklewskim-Koziełł rozwija autorską działalność projektową w zakresie architektury i aranżacji wnętrz, koncentrując się na rozwiązaniach zrównoważonych, energooszczędnych, biofilnych i samowystarczalnych. Za projekt Budynku Edukacyjnego w Leśnym Ogrodzie Botanicznym Marszewo, promującego nowoczesne budownictwo drewniane w technologii CLT, pracownia otrzymała szereg nagród i wyróżnień branżowych, zarówno za koncepcję, jak i realizację obiektu, a także nominację do nagrody Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe.
Jest adiunktem w Katedrze Projektowania Architektonicznego A-6 na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej od 2017 roku. W działalności badawczej zajmuje się kształtowaniem obiektów kultury, w szczególności relacjami architektury z naturą. Rozprawę doktorską poświęcił zagadnieniu współczesnego kształtowania środowiska architektonicznego bibliotek.
Moderator:
dr hab. Dariusz Juruś, prof. UJ – absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego (filozofia) i Politechniki Krakowskiej (architektura), stypendysta uniwersytetów w Bochum, Heidelbergu i Oxfordzie. Zajmuje się filozofią polityki, a także etyką i estetyką. Jest autorem ponad 60 publikacji, w tym monografii „W poszukiwaniu podstaw libertarianizmu” oraz „Filozoficzne koncepcje własności. Od Platona do Marksa”. Pracuje w Instytucie Studiów Międzykulturowych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Członek Rady Programowej Galerii Sztuki Współczesnej BWA SOKÓŁ w Nowym Sączu.
dr hab. Dariusz Juruś, prof. UJ
Prelegenci:
dr hab. inż. arch. Piotr Winskowski, prof. PK – architekt, badacz oraz teoretyk architektury i sztuki. Profesor uczelni na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, gdzie kieruje Zespołem Architektury Współczesnego Regionalizmu.
Jego zainteresowania naukowe i dydaktyczne koncentrują się wokół teorii oraz filozofii architektury, krytyki architektonicznej, a także uwarunkowań kulturowych i społecznych przestrzeni. Wykłada na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (Wydziały Malarstwa i Rzeźby). Współpracował z Uniwersytetem Jagiellońskim (m.in. na kierunku Kulturoznawstwo Międzynarodowe i w Podyplomowym Studium Kuratorskim).
Jest autorem i współautorem publikacji naukowych oraz monografii z zakresu teorii i historii architektury (m.in. Modernizm przebudowany, Uwarunkowania kulturowe architektury wobec przemian cywilizacyjnych końca XX wieku czy Między przestrzenią a koncepcją przestrzeni). Stały współpracownik czasopism i wydawnictw poświęconych krytyce architektonicznej i kulturze przestrzeni.
dr inż. arch. Marta A. Urbańska, prof. PK – architekt, historyk architektury oraz krytyk. Pracuje jako profesor na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, a także wykłada za granicą.
Jest autorką i redaktorką licznych publikacji oraz przekładów literatury architektonicznej, jak również jurorką w licznych konkursach. Działa w Stowarzyszeniu Architektów Polskich (SARP), gdzie m.in. w latach 2015–2021 pełniła funkcję komisarza Międzynarodowych Biennale Architektury w Krakowie, a w latach 2015–2019 była pełnomocnikiem ZG SARP ds. dziedzictwa historycznego. Jest członkiem Izby Architektów RP oraz Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa.
Należy do grona niezależnych ekspertów nominujących do Nagrody Unii Europejskiej w dziedzinie architektury współczesnej (EUmies Awards / Fundacja Miesa van der Rohe). Jest laureatką licznych odznaczeń państwowych i zawodowych.
dr inż. arch. Marcin Gierbienis – urodził się w Hrubieszowie. Doświadczenie zawodowe zdobywał w krakowskich pracowniach architektonicznych KKM Kozień Architekci oraz DDJM. Od 2016 roku wraz z Damianem Poklewskim-Koziełł rozwija autorską działalność projektową w zakresie architektury i aranżacji wnętrz, koncentrując się na rozwiązaniach zrównoważonych, energooszczędnych, biofilnych i samowystarczalnych. Za projekt Budynku Edukacyjnego w Leśnym Ogrodzie Botanicznym Marszewo, promującego nowoczesne budownictwo drewniane w technologii CLT, pracownia otrzymała szereg nagród i wyróżnień branżowych, zarówno za koncepcję, jak i realizację obiektu, a także nominację do nagrody Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe.
Jest adiunktem w Katedrze Projektowania Architektonicznego A-6 na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej od 2017 roku. W działalności badawczej zajmuje się kształtowaniem obiektów kultury, w szczególności relacjami architektury z naturą. Rozprawę doktorską poświęcił zagadnieniu współczesnego kształtowania środowiska architektonicznego bibliotek.
Moderator:
dr hab. Dariusz Juruś, prof. UJ – absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego (filozofia) i Politechniki Krakowskiej (architektura), stypendysta uniwersytetów w Bochum, Heidelbergu i Oxfordzie. Zajmuje się filozofią polityki, a także etyką i estetyką. Jest autorem ponad 60 publikacji, w tym monografii „W poszukiwaniu podstaw libertarianizmu” oraz „Filozoficzne koncepcje własności. Od Platona do Marksa”. Pracuje w Instytucie Studiów Międzykulturowych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Członek Rady Programowej Galerii Sztuki Współczesnej BWA SOKÓŁ w Nowym Sączu.